Xəzər Universitetinin Filologiya ixtisası üzrə məzunu (2018–2022), hazırda Türkiyənin Atatürk Universitetində magistratura təhsili alan tədqiqatçı-şair Azər Hacıyev (Hacısoy) türk ədəbiyyatşünaslığında poetik struktur, ritm və düşüncə mexanizmlərini əhatə edən iki yeni elmi-nəzəri sistem formalaşdırıb.
1. “Qoşasəs” — 14+6+7 Poetik Matrisi
Müəllifin təklif etdiyi “Qoşasəs” modeli 14+6+7 heca strukturuna dayanır. Burada heca sayı yalnız vəzn ölçüsü deyil, poetik fikrin inkişaf mərhələlərini ifadə edir:
14 heca: Məlumat və təsvirin qurulması;
6 heca: Ritmik qırılma və ziddiyyətin meydana çıxması;
7 heca: Qırılmadan doğan nəticə və yeni nizamın təsdiqi.
Riyazi olaraq 14+6+7=27=3³ bərabərliyinə söykənən bu model müəllif tərəfindən “Kubik Harmoniya” adlandırılıb.
Akademik təsdiq: Tədqiqatın nəticələri Türkiyənin DergiPark elmi platformasında işıq üzü görüb ("Türk Şiirinde Yeni Bir Ritmik Yapı: 14+6+7 Vezinli Koşases Nazım Türü") və Crossref sistemində beynəlxalq DOI indeksi (DOI: https://doi.org/10.62425/ctdal.1892563 ) ilə qeydiyyata alınıb.
2. “Dörd Qanun və Bir Simvol (〽️)” Nəzəriyyəsi
Azər Hacısoyun ikinci konseptual sistemi biologiya, fəlsəfə, psixologiya və fizika qanunauyğunluqlarını vahid çərçivədə birləşdirir. Nəzəriyyə strukturun “tarazlıq → qırılma → yeni tarazlıq” dəyişmə trayektoriyasına əsaslanır.
“Poetik Kardioqram” (〽️): Nəzəriyyənin əsas simvolu olan bu işarə ilkin tarazlıqdan qırılmaya və yeni sabitliyə keçidi vizual şəkildə ifadə edir.
Hüquqi təsdiq: “Düşüncə və strukturun arxitekturası: ‘Dörd Qanun və Bir Simvol (〽️)’ nəzəriyyəsi” Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyi tərəfindən müəlliflik şəhadətnaməsi ilə rəsmiləşdirilib.
Poetik yaradıcılığa “Ona Deyin” şeirlər kitabı ilə başlayan tədqiqatçının bu addımı, fərdi poetik təcrübədən sistemli elmi düşüncəyə və akademik nəzəriyyəyə uğurlu keçidin nümunəsidir.
Oxunub: 21
