"Şübhəsiz ki, Allah bir toplumun vəziyyətini, onlar özlərini dəyişdirməyincə dəyişdirməz."
Qurani-Kərim · Rəd surəsi, 11-ci ayə
Tarix bəzən bir gecəlik zülmətdən sonra sübhün necə doğduğunu yazır. 1993-cü ilin iyun ayı məhz belə bir sübh idi — Azərbaycan üçün, xalq üçün, torpaq üçün. Müstəqilliyin elan olunduğu 1991-ci ildən cəmi iki il keçmişdi ki, bu müstəqillik sınağa çəkilirdi. Ölkə içdən parçalanır, ordu dağılır, Qarabağ yaramaz qanayırdı.
Şair demişkən: "Sındırılmış bir xalqa tarix rəhm etmir." Lakin bu xalq sınmadı. Çünki xalqın içindəki iradə, torpağa bağlılıq hissi daha güclü idi. Həmin iradənin səsi iyunun 15-ə qədər gəlib çatdı — və tarix yenidən yazılmağa
1991-ci il
Azərbaycan Respublikası 18 oktyabrda dövlət müstəqilliyini bərpa etdi. Lakin müstəqillik elan olunmaq ilə möhkəmlənmək arasında dərin bir uçurum vardı.
1993-cü ildə
İyunun əvvəllərində ölkədə dərin hakimiyyət böhranı yaşandı. Vətəndaş müharibəsi təhlükəsi gerçəkləşmək üzrə idi. Siyasi xaos, iqtisadi tənəzzül, Qarabağda müharibə — bunlar eyni anda baş verirdi.
9 İyun
Ümummilli Lider Heydər Əliyev xalqın çağırışına cavab verərək Naxçıvandan Bakıya gəldi. Bu qayıdış sadə bir səfər deyil, tarixin çağırışına verilmiş cavab idi.
15 İyun 1993-cü il
Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Bu hadisə dövlət böhranına son qoydu, siyasi sabitliyin bərpası istiqamətində həlledici addım oldu.
1997-ci il
Azərbaycan parlamentinin qərarı ilə 15 İyun rəsmi olaraq Milli Qurtuluş Günü elan edildi. Bu gün hər il dövlət miqyasında qeyd olunur.
2020-ci il
44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusu işğal altındakı torpaqlarını azad etdi. Həmin Ordunun təməli məhz 15 İyunun ruhundan qidalanmışdı.
Mənəvi Mahiyyət — Qurtuluşun Fəlsəfəsi
"Hər kəs öz nəfsini bilsə, Rəbbini bilər."
— Həzrəti Əli (r.a.)
Sufi mütəfəkkiri Hacı Bektaş Vəli öyrədirdi: "Xalq içrə bir kimsəyəm." Bu kəlam siyasi qurtuluşun da ruhunu açır. Bir xalq özünü tanıdıqda, öz dəyərini duyduqda — heç bir böhran onu məhv edə bilməz. 15 İyun həm siyasi, həm də mənəvi bir dirçəlişdir.
Böyük Füzuli deyir: "Mən aşiqəm, aşiqlik özü bir dərd deyil, dərdin dərmanıdır." Azərbaycan da torpağına olan məhəbbəti ilə sınaqdan çıxdı. Torpaq sevgisi, dövlətçilik şüuru — bunlar 1993-cü ilin o həlledici günündə xalqı birləşdirdi.
Nəsiminin ruhu haykırırdı o günlərdə: "Məndə sığar iki cahan, mən bu cahana sığmazam." Azərbaycanın ruhu da iki cahan qədər genişdir — nə böhrana sığar, nə də zülmətə.
15 İyun — Zamanın Qapısı
Tarixçilər deyir ki, böyük dönüş anları bir gecə, hətta bir saatda baş verir. Lakin o anın arxasında illər, onilliklər, nəsillər durur. 15 İyun 1993-cü il məhz belə bir andır: Azərbaycanın müstəqillik tarixindəki qırılma nöqtəsi deyil, birləşmə nöqtəsi. Parçalanmış zəncirin yenidən bağlandığı həlqa.
O gündən sonra beynəlxalq əlaqələr quruldu, iqtisadi islahatlar başladı, dövlət institutları möhkəmləndi. Azərbaycan neft müqaviləsini imzaladı, dünya birliyinə inteqrasiya yoluna girdi. Bütün bunların kökü 15 İyuna gedib çıxır — sanki bir çinar toxumu torpağa düşdü, illər sonra öz bəhrəsini verdi.
"Xalqımın gücü heç vaxt tükənməyəcək, çünki bu xalq min illik tarixi ilə dayanır."
Heydər Əliyev
Cəvahir Qaraqızı
Oxunub: 0
